Truy cập nội dung luôn

Nghiên cứu giáo dục Nghiên cứu giáo dục

Giáo dục và Đào tạo Tiền Giang 70 năm hình thành và phát triển (1945 - 2015)

Tiền Giang thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, vùng đất mà từ những ngày đầu khai hoang mở đất cho đến hiện nay, dù chống ngoại xâm hay lao động sáng tạo; con người nơi đây vẫn kiên trì làm nên những trang sử vẻ vang mang đậm dấu ấn anh hùng mà chất phác của người đồng bằng, góp phần làm nên bản sắc rất riêng của người Việt phương Nam. Đẩy mạnh sự nghiệp giáo dục - đào tạo tỉnh nhà, hòa vào dòng chảy của giáo dục đào tạo cả nước là mục tiêu để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ cho sự nghiệp phát triển mạnh mẽ chính trị - kinh tế - xã hội của tỉnh.

1. Giáo dục và Đào tạo Tiền Giang giai đoạn kháng chiến chống Pháp 1945 - 1954

Trong 9 năm kháng chiến chống Pháp, vùng Tiền Giang cũng như các tỉnh khác ở Nam bộ đã hình thành hai khu vực quản lý khác nhau nên có hai hệ thống giáo dục khác nhau:

- Hệ thống giáo dục của chính quyền thực dân giới hạn trong vùng bị địch tạm chiếm ở các thị xã, thị trấn và ven các trục lộ chính do quân đội Pháp và bọn tay sai chiếm đóng. Hệ thống giáo dục này bao gồm các trường công, trường tư thục của người Việt, người Hoa và người Ấn.

Trường công lập: gồm hệ thống trường tiểu học và trường trung học. Số lượng trường tiểu học không nhiều do thiếu giáo viên, thiếu kinh phí nên chỉ có những làng, xã nằm ở ven trục giao thông hoặc ở địa bàn trung tâm mới có trường học. Trường trung học giai đoạn này vẫn chỉ có Trường Trung học Mỹ Tho (năm 1942, trường có tên Collège Le Myre de Vilers, từ năm 1953, đổi tên thành Trường Trung học Nguyễn Đình Chiểu) đào tạo học sinh trung học đệ nhất cấp (tương đương cấp trung học cơ sở hiện nay) của các tỉnh: Mỹ Tho, Gò Công, Bến Tre, Cao Lãnh, Sa Đéc, Tân An…

Cổng Trường College de Mytho xưa phía đường Lê Lợi (Ảnh Tư liệu do Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu cung cấp)

Giai đoạn này, trường tư: gồm có trường của người Việt, người Hoa, người Ấn và trường của đạo Thiên Chúa. Trường người Việt có trường tư thục của ông Đốc Ngữ, đây là trường tư thục nội trú ra đời trước năm 1945, dạy chương trình trung học đệ nhất cấp theo chương trình của Trường Trung học Mỹ Tho. Bên cạnh đó, còn có Trường tư thục Phật Ân – Vĩnh Tường do phần lớn các giáo viên của Trường Trung học Mỹ Tho về hưu và một số giáo viên từ vùng kháng chiến trở về lập ra sau năm 1950. Ở trường này, tiếng Việt được coi trọng và trở thành ngôn ngữ chính trong giảng dạy và học tập. Trường tư của đạo Thiên Chúa ở Mỹ Tho ra đời từ trước năm 1945, có tên gọi là Trường Dòng Lasan. Tại thị xã Gò Công, trường đạo cũng ra đời nhưng có qui mô nhỏ hơn Trường Dòng LaSan. Hệ thống các trường tư của Ấn kiều, Hoa kiều cũng xuất hiện ở Mỹ Tho từ trước năm 1945. Do sự ưu đãi của chính quyền thực dân nên các trường này phát triển với số lượng ngày càng đông. Nội dung giảng dạy của các trường này vẫn phải theo chương trình do Bộ Gíao dục của chính quyền Bảo Đại ban hành, ngoài ra còn dạy thêm tiếng mẹ đẻ cũng như khái quát lịch sử văn hoá của dân tộc họ. Đội ngũ giáo viên các cấp thời kì này còn thiếu nhiều, chỉ có một số ít được đào tạo qua sư phạm.

Tại Mỹ Tho - Gò Công cũng như các tỉnh khác ở Nam Bộ, từ những năm 1940 trở về trước tiếng Pháp được học từ lớp Đồng ấu (học sinh 7 tuổi), lớp Nhì (tương đương lớp 2 hiện nay) trở lên; tiếng Pháp được coi như chuyên ngữ trong nhà trường, còn tiếng Việt và Văn học dân tộc phải có sự đấu tranh quyết liệt của thầy cô giáo và học sinh mới được đưa dần vào chương trình học, nhưng chỉ thi vấn đáp và điểm thi tính hệ số 1 như một cột điểm kiểm tra bình thường – tức là chưa được coi trọng.

Sau khi thực dân Pháp tái chiếm Nam Kỳ, tại tỉnh Mỹ Tho, tỉnh Gò Công cũ, các trường công ra đời trước đó được tăng cường củng cố nhằm đào tạo lớp người phục vụ âm mưu chiếm đóng lâu dài đất nước ta. Nhìn chung, số lượng trường công và trường tư trong vùng địch tạm chiếm còn rất ít , không đáp ứng được nhu cầu học tập của nhân dân

Năm 1954 Pháp thất bại ở Đông Dương, Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, phong trào đấu tranh đòi hoà bình, tổng tuyển cử, thống nhất đất nước phát triển mạnh mẽ trong các trường học, tiêu biểu nhất là phong trào đấu tranh của học sinh và thầy giáo ở một số trường tại huyện Cái Bè, Cai Lậy, thị xã Mỹ Tho.

- Hệ thống giáo dục của chính quyền kháng chiến: Trước tình hình thất học phổ biến trong tỉnh, tại các vùng kháng chiến, chính quyền cách mạng vừa lãnh đạo nhân dân đánh giặc vừa tổ chức xây dựng hệ thống giáo dục kháng chiến từ cấp tỉnh đến xã, ấp vùng sâu nhằm đáp ứng nhu cầu học hành của nhân dân, cán bộ, chiến sĩ, phục vụ cuộc kháng chiến lâu dài.

Trong giai đoạn này có 1 trường học tiêu biểu của giáo dục kháng chiến tỉnh Mỹ Tho là Trường cấp 1, 2 (tiểu học, THCS) Phan Lương Trực (xã Hậu Mỹ Bắc, huyện Cái Bè) là trường đào tạo tập trung trực thuộc Ty Giáo dục Mỹ Tho đã đào tạo cho cách mạng một thế hệ học sinh sau này trở thành cán bộ lãnh đạo của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ở Miền Nam.

Xuất phát từ quan điểm "Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu" của Bác Hồ, Đảng bộ Mỹ Tho đã chủ trương xoá mù chữ cho nhân dân trong tỉnh. Các lớp bình dân học vụ ra đời khắp nơi được nhân dân hưởng ứng nhiệt liệt. Thành quả lớn nhất của nền giáo dục cách mạng tỉnh nhà trong thời kì này là việc đẩy mạnh phong trào Bình dân học vụ và Bổ túc văn hoá.

Có thể nói, trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp, thành quả lớn nhất của nền giáo dục cách mạng ở Tiền Giang là phát triển phong trào Bổ túc văn hoá, Bình dân học vụ trong nhân dân, cán bộ, chiến sĩ trong tỉnh. Trong hoàn cảnh đầy gian nan, nguy hiểm ngành giáo dục đã góp phần cho sự lớn mạnh của cuộc kháng chiến, sức mạnh ấy làm cho địch phải hoang mang lo sợ.

2. Giáo dục Tiền Giang giai đoạn kháng chiến chống Mỹ 1954 - 1975

Trước 30/4/1975, Tiền Giang gồm hai đơn vị hành chính cấp tỉnh (tỉnh Định Tường, tỉnh Gò Công) cũng là địa bàn Mỹ – Ngụy âm mưu thông qua hệ thống giáo dục phản cách mạng tìm mọi cách giành giật, lôi kéo thế hệ trẻ và mọi tầng lớp nhân dân; thành lập 42 trường tư thục, 470 trường và điểm trường là công lập, tỉnh hạt, bán công, được chia ra các cấp học: 6 trường mẫu giáo, 273 điểm trường sơ cấp cộng đồng, 110 trường tiểu học cộng đồng, 51 điểm trường trung học đệ nhất cấp (từ lớp 6 – 9), 10 điểm trường trung học toàn cấp (cấp 2,3), 9 trường nông lâm súc và kỹ thuật, 1 trường dạy nghề (trong đó có một số lớp học đêm). Trường lớp bố trí chủ yếu ở thành phố, thị xã, thị trấn, ven trục lộ và các ấp chiến lược. Đội ngũ giáo chức lúc này có 5.230 giáo viên tiểu học, 1.120 giáo viên ở các trường trung học. Bên cạnh đó, chế độ cũ thành lập 2 trường sư phạm, trong đó có 1 trường Sư phạm Cộng đồng đào tạo giáo viên 12 + 2 cho các trường tiểu học với quy mô trên dưới 120 giáo sinh một khóa, 1 Viện Đại học cộng đồng đào tạo giáo viên trung học đệ nhất cấp cho các tỉnh Định Tường, Gò Công, Trúc Giang, Tân An, Cao Lãnh với quy mô 150 giáo sinh một khóa.

Đây là giai đoạn tồn tại song song hai hệ thống giáo dục có mục đích, nội dung và chương trình học hoàn toàn khác nhau, trong đó hệ thống giáo dục cách mạng mặc dù tồn tại trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt nhưng ngày càng phát triển và tác động mạnh đến một bộ phận không nhỏ giáo chức và học sinh trong hệ thống giáo dục thuộc vùng tạm chiến của Mỹ – Ngụy.

Sự phát triển của hai hệ thống giáo dục nhìn chung chịu ảnh hưởng, chi phối của các giai đoạn chiến tranh trong toàn miền, chịu sự chi phối của các thời kỳ chiến tranh ở Tiền Giang. Giai đoạn 1954 – 1975, chiến trường Tiền Giang được chia làm 4 thời kỳ như sau: Thời kỳ đấu tranh giữ gìn, phát triển lực lượng cách mạng, cao trào nổi dậy (7/1954 – 3/1961); Thời kỳ phát động chiến tranh nhân dân, góp phần đánh bại chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" (4/1961 – 4/1965); Thời kỳ đẩy mạnh chiến tranh nhân dân, góp phần đánh bại chiến lược "Chiến tranh cục bộ" (5/1965 – 10/1968); Thời kỳ kiên cường bám trụ, đánh bại các cuộc phản kích, góp phần làm thất bại chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh" (11/1968 – 30/4/1975).

Toàn tỉnh có 6 trường mẫu giáo, trong đó có 4 trường tư, thị xã Gò Công và thành phố Mỹ Tho mỗi nơi chỉ có một trường mẫu giáo công lập; ở vùng giải phóng do tình hình chiến sự ác liệt, chính quyền cách mạng không chủ trương tập trung các cháu mẫu giáo để mở lớp tập trung,

Học sinh phổ thông các cấp do cả 2 hệ thống giáo dục huy động đến lớp là 215.500 học sinh.

3. Giáo dục Tiền Giang giai đoạn 1975 - 2015

Qua 40 năm phát triển, ngành Giáo dục và Đào tạo Tiền Giang đã vươn lên khẳng định vị thế với những thành quả đáng ghi nhận, chất lượng dạy và học ngày càng nâng cao; đội ngũ cán bộ, giáo viên được chuẩn hóa, đủ về số lượng và đạt yêu cầu chất lượng, đáp ứng yêu cầu cho sự nghiệp "trồng người".

Theo tư liệu hồ sơ lưu trữ của Sở Giáo dục và Đào tạo Tiền Giang, sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, tháng 2/1976 hợp nhất ba đơn vị tỉnh Mỹ Tho, tỉnh Gò Công và thành phố Mỹ Tho thành tỉnh Tiền Giang, ngoài nhiệm vụ ổn định phát triển hệ thống giáo dục kháng chiến, tiếp quản giáo dục để đáp nhu cầu học tập của con em nhân dân; nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của ngành giáo dục trong giai đoạn này là xóa mù chữ cho nhân dân trên địa bàn tỉnh với tỷ lệ khoảng 1/3 dân số. Trên cơ sở đó, các cấp ủy Đảng, chính quyền, các ngành, các cấp và ngành giáo dục tập trung thực hiện công tác xóa mù chữ cho toàn dân nên đến cuối năm học 1977-1978, tỉnh Tiền Giang đã hoàn thành xóa mù chữ cho nhân dân, là tỉnh đầu tiên của Đồng bằng sông Cửu Long hoàn thành nhiệm vụ, mục tiêu xóa mù chữ. Sau giai đoạn này, công tác chống mù chữ và bổ túc văn hóa được tiếp tục thực hiện thường xuyên và tiến tới thực hiện công tác phổ cập giáo dục tiểu học.

Tháng 10 năm 1996, tỉnh Tiền Giang đạt chuẩn chống mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học với 95,02% dân số độ tuổi 15-35 biết chữ và 86,15% trẻ 14 tuổi hoàn thành chương trình tiểu học. Năm 2004, tỉnh đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi và năm 2006 đạt chuẩn phổ cập giáo dục THCS. Đến nay công tác xóa mù chữ và phổ cập giáo dục được tiếp tục củng cố và nâng cao tỉ lệ đạt chuẩn theo hàng năm.

Về giáo dục phổ thông, mạng lưới trường học dần được hoàn thiện, phủ khắp các địa bàn xã, phường trong tỉnh. Năm học 1976-1977 chỉ có 249 lớp mầm non ghép với trường tiểu học, 259 trường phổ thông (tiểu học 186 trường, THCS 63 trường, THPT 10 trường) thì đến nay đã tăng lên 186 trường mầm non, 389 trường phổ thông (trong đó tiểu học 227 trường, THCS 125 trường, THPT 37 trường). Nhiều trường học được xây dựng với đầy đủ các phòng học, thư viện, phòng thực hành thí nghiệm, phòng học bộ môn, phòng chức năng và trang thiết bị đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng dạy và học.

Qui mô học sinh tăng dần qua các thời kỳ, năm học 1976-1977, giáo dục mầm non huy động được 10.013 học sinh; tiểu học 198.481 học sinh, THCS 39.872 học sinh, THPT 8.860 học sinh thì đến nay giáo dục mầm non đã huy động được 52.405 học sinh (gấp 5 lần so với năm 1976); tiểu học 139.928 học sinh, THCS 102.399 học sinh, THPT 38.155 học sinh. 

Với thành quả của công tác phổ cập giáo dục, chất lượng và hiệu quả giáo dục từng bước được nâng cao; bên cạnh đó tác động của chính sách dân số nên số học sinh tiểu học giảm dần qua các thời kỳ.

Về cơ sở vật chất trường học luôn được tỉnh, các ngành, các cấp đặc biệt quan tâm, có 143 trường đạt chuẩn quốc gia, tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia so với tổng số trường của từng bậc học mầm non 10,8%, tiểu học 44,2%, THCS 15,1% và THPT 11,1%.

Công tác đào tạo giáo viên luôn được tỉnh quan tâm đầu tư, từng bước đáp ứng yêu cầu của ngành giáo dục. Năm học 1976-1977, toàn ngành chỉ có 6.616 giáo viên thì đến nay là 20.045 cán bộ, giáo viên và nhân viên, tăng gấp 3 lần so với năm 1976. Quy mô giáo dục nghề nghiệp cũng không ngừng mở rộng, năm 1976 chỉ có 2 trường trung cấp chuyên nghiệp, 1 trường dạy nghề thì hiện nay có 9 trường trung cấp (5 trung cấp chuyên nghiệp, 4 trung cấp nghề), 2 trường Cao đẳng, 1 trường Đại học đa ngành, từ khoảng 250 học sinh đi học đại học năm 1976 thì hiện nay đã có trên 7.000 học sinh đi học đại học, cao đẳng hàng năm.

Tiến sĩ Trần Thanh Đức, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang trao cờ thi đua khen thưởng cho các phòng giáo dục và đào tạo tại Lễ công bố Quyết định công nhận tỉnh Tiền Giang đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi (Ảnh: Phan Đức Phong)

Trong 40 năm qua, ngành Giáo dục và Đào tạo đã được Nhà nước, Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, UBND tỉnh tặng nhiều huy chương, huân chương lao động, cờ thi đua và bằng khen. Quy mô, mạng lưới trường lớp tiếp tục phát triển và ổn định; cơ sở vật chất, thiết bị giáo dục từng bước hiện đại hóa, cơ bản đáp ứng nhu cầu học tập của nhân dân. Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục tiếp tục được củng cố và phát triển; tiếp tục thực hiện đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp dạy học; duy trì ổn định chất lượng giáo dục toàn diện. Chất lượng chăm sóc nuôi dạy trẻ ở các cơ sở giáo dục mầm non được nâng lên, thực hiện chương trình giáo dục mầm non mới đúng hướng có hiệu quả và cơ bản hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ năm tuổi./.

Nguyễn Thanh Thiện (Chánh Văn phòng Sở GD&ĐT Tiền Giang)


Tin liên quan
Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn tổ chức một số hoạt động đầu năm học 2017-2018    19/08/2017
8 giờ 00’ ngày 21/8/2017: Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội nghị trực tuyến Tổng kết năm học 2016-2017, triển khai nhiệm vụ năm học 2017-2018    19/08/2017
Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức tuyên dương khen thưởng học sinh giỏi năm học 2016-2017    17/08/2017
Thị xã Cai Lậy tổ chức Hội trại thiếu nhi năm 2017    17/08/2017
Thành phố Mỹ Tho chuẩn bị sẵn sàng cho năm học 2017 - 2018    17/08/2017
9 nhiệm vụ và 5 nhóm giải pháp cho năm học mới    17/08/2017
Đảng bộ Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội nghị Sơ kết công tác xây dựng Đảng 6 tháng đầu năm 2017 và triển khai phương hướng nhiệm vụ công tác Đảng 6 tháng cuối năm 2017    09/08/2017
170 trường tuyển đủ chỉ tiêu trong đợt 1    03/08/2017
Tư liệu giảng dạy Lịch sử trong nhà trường: Thầy giáo Lê Văn Philippe - Một tấm gương bất khuất, kiên trung    01/08/2017
Giáo dục STEM trong chương trình giáo dục phổ thông mới    01/08/2017

Văn bản mới Văn bản mới

 V/v Mời tham dự lễ trao học bổng “Tiếp sức trẻ mồ côi khuyết tật đến trường” năm học 2017 -2018
 Danh sách niêm yết người đề nghị xét tuyển đặc cách kỳ xét tuyển đặc cách viên chức năm 2017
 2452- 2453- 2454/QĐ-UBND: Quyết định phê duyệt danh sách thí sinh được xét tuyển đào tạo theo địa chỉ sử dụng khối ngành bác sĩ tại Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, ĐH Y Dược TP.Hổ Chí Minh, ĐH Y Dược Cần Thơ năm 2017
 3740/UBND-KGVX: Thực hiện Nghị quyết số 21/2017/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh
 967/TB-SGDĐT: V/v trả hồ sơ sau xét tuyển đào tạo theo địa chỉ sử dụng Ngành Y năm 2017

Liên kết Liên kết

Thống kê Thống kê

  Đang truy cập : 4
  Hôm nay: 1402
  Tổng lượt truy cập: 4812238